18-9-2019, 9:46 GMT+7

Kỳ thú Lang Biang

Nam Tây Nguyên, mùa con chim C’rao sải cánh giữa đại ngàn. Chúng tôi ngược miền cổ tích, theo bước chân dũng mãnh của Ha Biang đi về phía mặt trời. Đỉnh Bidoup trôi trong mây, núi đồi xếp lớp. Mênh mang bản giao hưởng rừng xanh kỳ thú giữa Khu dự trữ sinh quyển thế giới Lang Biang…

Nắng len qua kẽ lá giữa rừng nguyên sinh. Không gian cổ tích, chỉ nghe nhịp điệu thiên nhiên, bản tiêu dao của chim rừng. Bước chân đầu tiên chinh phục “nóc nhà” Tây Nguyên, tìm về miền nguyên sơ, K’Vâng, người con của núi, diễn giải viên vườn quốc gia (VQG) Bidoup - Núi Bà, mở lời: Thuở xưa, Lang Biang và Bidoup là anh em. Vì là anh nên Lang Biang không chịu để em gái cao hơn mình, Lang Biang đã tát vào mặt em gái khiến Bidoup ngã mặt úp xuống đất, không gượng lại được, nhưng vẫn cao hơn Lang Biang và cái tên Bidoup được truyền lại từ đời này qua đời khác. Sự tích về núi Lang Biang cũng rất nhiều dị bản…

VQG Bidoup - Núi Bà là vùng lõi Khu dự trữ sinh quyển Lang Biang, được đặt tên theo hai ngọn núi cao nhất cao nguyên Lâm Viên quanh năm bồng bềnh sương trắng, thuộc địa bàn huyện Lạc Dương, Lâm Đồng. Đỉnh Bidoup (2.287m) và Lang Biang (còn gọi là Núi Bà, 2.167m). Năm 1899, vị bác sĩ người Pháp Tardif đã mô tả: “Khi nhìn thấy cao nguyên Lang Biang, điều đập mạnh vào mắt tôi trước tiên là địa hình. Cả một vùng rộng lớn gồm nhiều ngọn đồi nằm kề bên nhau, nối tiếp nhau, chế ngự lẫn nhau. Những thung lũng rộng và sâu chia cắt núi đồi dợn sóng…”.

Tiếp tục ngược đỉnh Bidoup, đã nghe tiếng suối Liêng Kđá, tiếng hót của chim Mi Lang Biang, loài chim đặc hữu xứ này. Chúng tôi tiếp tục lên đường, lần lượt qua hệ sinh thái đặc trưng của rừng á nhiệt đới, đây rừng thông ba lá, rừng rêu, sồi ba cạnh, lan rừng, lác đác những cây phong mùa thay lá đẹp như tranh. Mặt trời đã vắt về phía Núi Bà, chúng tôi đã đặt chân lên “nóc nhà” Tây Nguyên, thao thức với đại ngàn trong bản hòa tấu dịu dàng của thiên nhiên. K’Vâng cho hay, cư dân bản địa Tây Nguyên đều có tín ngưỡng đa thần, họ thờ Thần Núi, Thần Nước, Thần Rừng… Vô số thần linh ngự trị trong thiên nhiên, các ngọn núi, khu rừng, dòng suối… Có lẽ, nhờ văn hóa cội nguồn mà Tây Nguyên đại ngàn mãi thẳm xanh!

Bình minh khác biệt giữa rừng. Nắng len lén trườn qua kẽ lá, rót xuống từng sợi lung linh giữa làn sương mờ tỏ. Chim Tôu Wôu đã cất tiếng gọi bầy. Xuống núi. Chúng tôi ngược miền ký ức, du hành về quá khứ, tìm cây tiền sử còn sống sót ở Việt Nam, những di sản của rừng, như: pơ mu, sồi ba cạnh, thông hai lá dẹt... Bước chân thênh thênh như người Tây Nguyên lữ hành mùa gió, chúng tôi lặng người trước cây pơ mu hơn 1.300 tuổi, được các nhà khoa học Đại học Columbia Hoa Kỳ công nhận là di sản. Cây cao chừng 40m, chu vi gốc khoảng tám người ôm. Trước đây, các nhà khoa học đến từ Nhật Bản, Úc, Pháp… đã hợp tác nghiên cứu các vòng gỗ lấy mẫu ở thân cây pơ mu Bidoup - Núi Bà, để tái tạo thời tiết gió mùa ở lục địa Á châu trong quá khứ đến tận thế kỷ 14.

Nắng lên, những cánh rừng trong Khu dự trữ sinh quyển Lang Biang phô diễn vẻ đẹp độc đáo của thiên nhiên hoang dã. Đây là loài thông hai lá dẹt, lá có hình lưỡi kiếm, độc nhất ở Việt Nam và có phân bố hẹp ở cao nguyên Lang Biang. Loài thông này dễ phát hiện từ xa, bởi các tán lá hình rẻ quạt đặc trưng, vượt lên trên tầng chính của tán rừng. Qua nghiên cứu, nhiều nhà khoa học ví thông hai lá dẹt như sứ giả thời tiền sử, là thực vật cổ hóa thạch sống cùng thời khủng long còn sót lại hiếm hoi cho đến ngày nay. Có lẽ nhờ vậy mà các nhà khoa học có thể tìm ra mối liên hệ giữa thực vật cổ và hiện đại. Viện sĩ hàn lâm Liên Xô cũ, ông A. Tastagsceh, khi hay tin từng ao ước: “Tôi muốn sang ngay Việt Nam và sờ lên cây thông hai lá dẹt rồi chết cũng mãn nguyện”.

Khu dự trữ sinh quyển Lang Biang có diện tích hơn 275 nghìn hécta, vùng lõi có diện tích gần 35 nghìn hécta. Các nhà khoa học đã ghi nhận khu vực này có 153 loài động thực vật nằm trong Sách đỏ Việt Nam (2007) và 154 loài có tên trong Danh Lục Đỏ IUCN (2010). Ngày 9-6-2015, tại thủ đô Paris (Pháp), Kỳ họp lần thứ 27, Hội đồng Điều phối quốc tế Chương trình con người và sinh quyển của UNESCO công nhận Khu dự trữ sinh quyển thế giới Lang Biang. Nơi đây còn lưu giữ những giá trị toàn cầu về đa dạng sinh học, cảnh quan thiên nhiên đa dạng, hòa quyện với những nét văn hoá đặc sắc không gian văn hoá cồng chiêng Tây Nguyên, đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại.

Chiều nghiêng theo địa hình của dải Bidoup - Núi Bà. Tiếng chim Tôu Wôu gọi những bước chân dùng dằng thoát miền huyền thoại. Bởi còn tiếc nuối với quần thể cổ thực vật sồi ba cạnh thời tiền sử, có thể cùng thời khủng long, từng gây sửng sốt nhiều nhà khoa học; với loài thông đỏ quý hiếm. Đó là những cây thiêng với đồng bào dân tộc bản địa và chắc chắn còn nhiều điều bí ẩn.

MAI VĂN BẢO
Video
.
.
Trung tâm lưu trư QG IV
Hits count: 33,722,323